ریتوناویر

- درمان عفونت HIV، همیشه بایستی به عنوان داروی کمکی در رژیم ضد ایدز استفاده گردد ( حداقل سه دارویی ). هم چنین به عنوان تقویت کننده ویژگی های فارماکوکینتیک سایر مهار کننده های پروتئاز استفاده می شود.

- به محل فعال پروتئاز ویروس HIV-1 اتصال یافته و گسستن پیش سازهای گلیکوپروتئینی Gag-Pol ویروسی و تبدیل شدن به پروتئین های عملکردی که باعث بروز عفونت ایدز می شوند را مهار می کند. این روند باعث تشکیل پارتیکل های نابالغ و غیر عفونت زای ویروسی می شود.

- جذب: متغیر است و با غذا افزایش می یابد. در زمان دریافت غذا، Cmax متوسط فرمولاسیون قرص نسبت به کپسول 26 % افزایش می یابد.
- توزیع: غلظت بالایی در سرم و گره های لنفاوی دارد. Vd=0.16-0.66 L/Kg
- اتصال به پروتئین: 99-98 %
- متابولیسم: کبدی، از طریق CYP3A4 و 2D6 . پنج متابولیت ایجاد می شود، غلظت کمی از یک متابولیت فعال M-2 دیده شده است.
- نیمه عمر: 5-3 ساعت
- زمان رسیدن به پیک پلاسمایی: محلول خوراکی ( 2 ساعت با معده خالی و 4 ساعت با معده پر )
- دفع: ادرار ( حدود 11 %، 4 % بصورت داروی تغییر نیافته )، مدفوع ( حدود 86 %، 34 % بصورت داروی تغییر نیافته )

- حساسیت شدید به ریتوناویر یا سایر ترکیبات فرمولاسیون
- مصرف همزمان با داروهایی که متابولیسم آن ها وابستگی شدیدی به CYP3A4 دارد مانند alfuzosin, amiodarone, astemizole or terfenadine, cisapride, ergot alkaloids, flecainide, midazolam, pimozide, propafenone, quinidine, triazolam, voriconazole

- اندوکرین و متابولیک: افزایش کلسترول و تری گلیسیرید خون، افزایش اوریک اسید
- گوارشی: تهوع، استفراغ، اسهال، تغییر حس چشایی، درد شکمی، بی اشتهایی، سوء هاضمه، تحریک موضعی گلو، نفخ
- کبدی: افزایش CGT و ترانس آمینازها
- عصبی عضلانی و اسکلتی: ضعف، افزایش کراتین فسفوکیناز، بی حسی اندام ها، درد مفاصل و عضلات
- قلبی عروقی: اتساع عروق، سنکوپ
- سیستم عصبی مرکزی: سردرد، تب، گیجی، بی خوابی، خواب آلودگی، افسردگی، اضطراب
- پوستی: راش
- تنفسی: فارنژیت
- متفرقه: افزایش تعریق

- Alfuzosin: تداخل فارماکوکینتیک داشته و مصرف همزمان ممنوع است.
- داروهای ضد آریتمی: غلظت داروهای ضد آریتمی افزایش یافته و مصرف همزمان ممنوع است.
- ضد انعقادهای خوراکی: غلظت وارفارین تحت تاثیر قرار می گیرد و با احتیاط بایستی مصرف شده و INR کنترل شود.
- ضد قارچ های آزول: فلوکونازول تغییری در فارماکوکینتیک ریتوناویر ایجاد نمی کند. ایتراکونازول باعث افزایش غلظت ریتوناویر شده و مصرف همزمان با کتوکونازول باعث افزایش غلظت ریتوناویر و کتوکونازول می شود. مصرف همزمان با وری کونازول، باعث کاهش AUC وری کونازول می شود.
- ضد صرع ها: غلظت داروهای کاربامازپین، کلونازپام و اتوسوکسیمید افزایش و غلظت داروهای دی والپروئکس، لاموتریژین و فنی توئین کاهش یافته و با احتیاط بایستی مصرف شود.
- ضد سل ها: در مصرف همزمان غلظت ریفابوتین افزایش و ریتوناویر کاهش می یابد.
- Atazanavir: غلظت Atazanavir افزایش می یابد.
- Atovaquone: غلظت Atovaquone کاهش می یابد.
- بنزودیازپین ها: تداخل فارماکوکینتیک با میدازولام یا تریازولام دارد. غلظت کلرازپات، دیازپام، استازولام و فلورازپام را افزایش می دهد. کلیرانس آلپرازولام کاهش می یابد.
- داروهای بتا بلاکر: غلظت بتابلاکرها افزایش می یابد.
- داروهای مسدود کننده کانال کلسیمی: غلظت داروهای مسدود کننده کانال کلسیمی افزایش می یابد.
- سیزاپراید: تداخل فارماکوکینتیک داشته و مصرف همزمان ممنوع است.
- کورتیکواستروئیدها: غلظت کورتیکواستروئیدها افزایش می یابد.
- Darunavir: AUC و غلظت Darunavir افزایش می یابد.
- Delavirdine: غلظت ریتوناویر افزایش می یابد.
- Didanosine: شواهد محیط برون تن بیانگر افزایش اثرات ضد رترو ویروسی است.
- دیگوگسین: غلظت دیگوگسین افزایش می یابد.
- دی سولفیرام: به دلیل وجود الکل در کپسول و محلول خوراکی ممکن است واکنش شبه دی سولفیرام رخ دهد.
- Dronabinol: غلظت Dronabinol افزایش می یابد.
- اکستازی و فرم مایع آن (MDMA): واکنش های تهدید کننده حیات در مصرف همزمان گزارش شده است.
- Efavirenz: AUC ریتوناویر و Efavirenz افزایش می یابد.
- Emtricitabine: شواهد محیط برون تن بیانگر افزایش اثرات ضد رترو ویروسی است.
- آلکالوئیدهای ارگوت: تداخل فارماکوکینتیک داشته و مصرف همزمان ممنوع است.
- استروژن ها و پروژستین ها: غلظت استروژن یا پروژستین کاهش یافته و اثرات ضد بارداری آن کاهش می یابد.
- Etravirine: با دوز کامل ریتوناویر، کاهش قابل توجهی در غلظت Etravirine و کاهش اثرات ضد رترو ویروسی دیده می شود. شواهد برون تن اثرات آنتاگونیستی و اثرات ضد رترو ویروسی را نشان نداده است.
- Fosamprenavir: AUC و غلظت Fosamprenavir افزایش می یابد. مصرف همزمان ریتوناویر با دوز کم با این دارو جهت مصارف درمانی کاربرد دارد. شواهد محیط برون تن بیانگر افزایش اثرات ضد رترو ویروسی است.
- مهار کننده های HMG-CoA reductase: کلیرانس این داروها کاهش و غلظت آن ها افزایش می یابد. در نتیجه خطر میوپاتی نیز افزایش می یابد.
- Indinavir: غلظت ریتوناویر و Indinavir افزایش می یابد. مصرف همزمان ریتوناویر با دوز کم با این دارو جهت مصارف درمانی کاربرد دارد. اثرات کلیوی با مصرف همزمان دو دارو بیشتر از حالت تکی Indinavir بروز می کند.
- Lopinavir: غلظت و AUC Lopinavir افزایش یافته و جهت مصارف درمانی کاربرد دارد.
- ماکرولیدها: AUC ریتوناویر و کلاریترومایسین افزایش می یابد.
- Maraviroc: دوز کم ریتوناویر ( 100mg دوبار در روز ) باعث افزایش غلظت Maraviroc می شود.
- مپریدین: غلظت مپریدین کاهش و غلظت متابولیت آن افزایش می یابد.
- متادون: غلظت و AUC متادون کاهش می یابد.
- مت آمفتامین: غلظت مت آمفتامین افزایش می یابد.
- مترونیدازول: به دلیل وجود الکل در کپسول و محلول خوراکی ممکن است واکنش شبه دی سولفیرام رخ دهد.
- Nelfinavir: غلظت Nelfinavir افزایش می یابد. اثری بر غلظت ریتوناویر ندارد.
- داروهای ضد سایکوز: تداخل فارماکوکینتیک داشته و مصرف همزمان ممنوع است.
- کینین: غلظت کینین افزایش می یابد.
- Quinupristin and dalfopristin: غلظت ریتوناویر افزایش می یابد.
- Saquinavir: غلظت Saquinavir افزایش می یابد. مصرف همزمان ریتوناویر با دوز کم با این دارو جهت مصارف درمانی کاربرد دارد.
- گیاه علف چای: غلظت ریتوناویر کاهش می یابد. ممکن است پاسخ ویروسی از دست رفته و مقاومت به ریتوناویر افزایش یابد.
- سیلدنافیل: غلظت سیلدنافیل افزایش می یابد.
- تادالافیل: غلظت تادالافیل افزایش یافته و میزان بروز عوارض آن افزایش می یابد.
- تئوفیلین: غلظت تئوفیلین کاهش می یابد.
- Tipranavir: غلظت و AUC Tipranavir افزایش می یابد.
- ترامادول: با احتیاط مصرف شود و در صورت نیاز دوز آن کاهش یابد.
- Vardenafil: غلظت Vardenafil افزایش یافته و میزان بروز عوارض آن افزایش می یابد. AUC ریتوناویر کاهش می یابد.
- وین بلاستین و وین کریستین: غلظت وین بلاستین و وین کریستین افزایش می یابد.
- زیدووودین: اثری بر فارماکوکینتیک ریتوناویر نداشته ولی غلظت و AUC زیدووودین کاهش می یابد. شواهد محیط برون تن بیانگر افزایش اثرات ضد رترو ویروسی است.
- زولپیدم: غلظت زولپیدم افزایش می یابد.
تداخل الکل/غذا/گیاه:
- غذا باعث افزایش جذب می شود.
- گیاه علف چای باعث کاهش سطوح ریتوناویر شده و بایستی از مصرف آن خودداری شود.

- ریتوناویر ممکن است با بسیاری از داروها تداخل داشته و عوارض خطرناک و جدی ایجاد کند.
- در بیماران مصرف کننده داروهای مهار کننده CYP3A4، القا کننده های متوسط تا شدید CYP3A4 و سوبستراهای این آنزیم با احتیاط مصرف شود.
- مصرف همزمان با فلوتیکازون، سالمترول و دوزهای بالا و طولانی مدت مپریدین توصیه نمی شود.
- در بیماران با اختلال کبدی یا کلیوی از مصرف همزمان کلشی سین خودداری شود.
- بروز پانکراتیت گزارش شده است.
- در بیماران با تری گلیسیرید بالا با احتیاط مصرف شود.
- واکنش های حساسیتی با مهار کننده های پروتئاز دیده شده است. در صورت بروز راش شدید یا سایر واکنش ها بایستی دارو قطع شود.
- در بیماران مبتلا به کاردیومیوپاتی، بیماری ایسکمیک قلبی، اختلالات انتقال امواج قلبی یا بیماری ساختاری قلب مثل بلوک درجه دو یا سه AV با احتیاط مصرف شود.
- ریتوناویر می تواند با افزایش فاصله PR، بلوک AV ایجاد کند.
- در بیماران مبتلا به هموفیلی A یا B با احتیاط مصرف شود.
- می تواند دیابت را بدتر کند.
- می تواند تجمع چربی را افزایش دهد و باعث بروز علائم آن گردد.
- می تواند هپاتیت را ایجاد نموده یا آن را بدتر کند.
- قرص و کپسول از نظر وزن اکی والان با هم برابر نیستند و عوارض گوارشی یا بی حسی اندام ها در هنگام تغییر فرمولاسیون از کپسول به قرص می تواند رخ دهد.
- در کودکان کمتر از 1 ماه ایمنی و اثربخشی اثبات نشده است.

- بایستی با غذا مصرف شود.
- محلول خوراکی حاوی 43 % حجمی اتانول است. فرمولاسیون های مایع معمولا طعم مناسبی ندارند و می توان با شیر شکلات یا سایر نوشیدنی ها مخلوط نمود. محلول را قبل از استفاده تکان دهید.
- قرص ها را بایستی بطور کامل بلعید و از خرد کردن و جویدن آن خودداری نمود.